Ўзбекистон Республикаси қонунчилигига зид келмайдиган, жисмоний шахсларнинг қуйидагилар билан боғлиқ бўлган мулкий манфаатлари, мазкур Қоидалар шартларида расмийлаштирилган суғурта полисига кўра суғурта объекти ҳисобланади:

а) «Мол-мулк суғуртаси» 1 секцияси бўйича – суғурта қилинган мол-мулкни йўқотилиши, нобуд бўлиши ёки шикастланиши хавфи;

б) «Фуқаролик жавобгарлиги суғуртаси» 2 секцияси бўйича – учинчи шахсларнинг мол-мулкига зарар етказилганлиги учун фуқаролик жавобгарлигини юзага келиши хавфи.

Содир бўлган воқеа натижасида Суғурталовчининг Наф олувчига суғурта товонини тўлаб бериш мажбурияти вужудга келиши суғурта ҳодисаси ҳисобланади.

Суғурта мажбуриятларини онгли равишда бузилишига олиб келувчи Суғурта қилдирувчининг ёки Наф олувчининг, шунингдек Суғурта қилдирувчининг, Наф олувчининг ижозати билан суғурта қилинган мол-мулкдан фойдаланаётган ва/ёки тасарруф этаётган шахснинг қуйидаги ҳаракатлари ва ҳаракатсизликлари натижасида юзага келган зарар (зиён) қоплаб берилмайди ва суғурта ҳодисаси деб ҳисобланмайди:

Суғурта қилдирувчи/Ходим/Наф олувчининг шунингдек ҳатто ўз номидан бўлса ҳам, лекин Суғурта қилдирувчи/Ходим/Наф олувчининг ижозати билан ва манфаатларини кўзлаб юритган шахсларнинг суғурта ҳодисаси юзага келишига қаратилган қасддан қилинган ҳатти-ҳаракатлари, улар томонидан ўз фуқаролик бурчини адо этиш ёки Суғурта қилдирувчи/Ходим/Наф олувчининг ёки учинчи шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи, шаъни ва обрўсини ҳимоя қилиш билан боғлиқ ҳаракатлари бундан мустасно.

Агар Суғурта қилдирувчи/Ходим/Наф олувчи, ўз ҳатти-ҳаракатларини (ҳаракатсизлигини) хавфли эканлигини англаса, суғурта ҳодисасини келтириб чиқариши мумкин бўлган воқеани содир бўлиши мумкинлигига кўзи етса, бундай воқеани содир бўлишига онгли равишда йўл қўйса ёки бунга бефарқ қараса, қасддан ҳаракат қилган деб тан олинади;

суғурта объекти, зарарнинг сабаблари ва миқдори тўғрисида Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи томонидан била туриб ёлғон маълумотлар берилиши, шунингдек воқеа тафсилотларини тасдиқлашга ёхуд зарар миқдорига доир сохталаштирилган ҳужжатлар тақдим этилиши, cодир бўлган суғурта воқеаси тўғрисида мазкур Қоидаларда ёки қонун ҳужжатларида белгиланган муддат ва усулда Суғурталовчини ва ваколатли органларни ўз вақтида хабардор этмаса;

Суғурта қилдирувчининг/Ходимнинг/Наф олувчининг, Суғурта қилдирувчини/Ходимни/Наф олувчини ижозати билан суғурталанган мол-мулкдан фойдаланаётган ва/ёки тасарруф этаётган шахсларнинг токсикологик, наркоголик ва алкоголик мастлик ҳолатидаги ҳатти-ҳаракатлари;

яширин чириш, ҳашаротлар ёки паразитлар етказган яширин зиён ёки суғурталанган мол-мулкнинг конструктив элементлари ичида, атроф-муҳит омиллари таъсири келтириб чиқарган, узоқ муддат кечган табиий жараёнлар натижасида содир бўлган бошқа жараёнлар оқибатида бино ёки иншоотнинг (бино ёки иншоотнинг конструктив элементларининг) қулаб тушиши (қўпорилиб тушиши), шунингдек, агар қулаб тушиш мазкур Қоидаларга кўра суғурта ҳодисасини оқибати бўлмаса;

аста-секин нобуд бўлиши, жумладан эскириши, коррозия, занглаши, ҳарорат ва намгарчиликни экстремал ўзгариши, ферментация, ўз-ўзидан ёниши, бижғиши, чириши, буғланиши, ҳиди, ранги, текстура ва қопламасини, вазнини ўзгариши, чўкиши, қуритилиши, чўзилиши, сизиши, қизиши ва қуриб қолиши ёки бошқа табиий хусусиятлар;

суғурталанган жойга ёпилмаган деразалар, эшиклар, шунингдек атайин очилган ёриқлар ёинки биноларнинг, қурилмаларнинг ва иншоотларнинг эскириб кетиши, шу жумладан томларнинг гидроизоляцияси ва панеллар ёки блоклари ўртасидаги чокларнинг нуқсонлари оқибатида суюқликларни, жумладан ёмғир, қор, дўл ва лой оқимларини кириб келиши натижасида етказилган зарар;

ёмғир, қор ёки бошқа ёғингарчиликларнинг, хавфли метеорологик ёки гидрометеорологик ҳодисалар мезонлари сирасига кирмайдиган ва ушбу жойнинг одатий иқлим ва об-ҳаво шароитларига хос бўлган ҳарорат, намгарчилик ёки бошқа табиат омилларини ўзгаришининг таъсири;

авария ҳолатидаги ёки эскириб кетган сув таъминоти, канализация, иситиш ва ёнғин хавфсизлиги тизимларидан фойдаланилса ёки бундай тизимлардан фойдаланиш / профилактика ишлари бўйича меъёрий муддатлар бузилса ёки амал қилинмаса, шунингдек Суғурта қилдирувчи суғурта ҳудудида сув таъминоти, канализация ва иситиш тизимларини лозим даражада фойдаланишни таъминламаса, уларга ўз вақтида хизмат кўрсатмаса ёки таъмирламаса;

вақтинчалик (ностационар ёки мустақил) ётқизилган сув қувурлари, ёпилмаган кранлар, вентиллар, турли хил сиғимларнинг сув чиқариш тешиклари ва/ёки сиғимларни тўлиб тошиши оқибатида сув ёки бошқа суюқликлардан шикастланиш. Мазкур истисно қувурларнинг авариявий ёрилиши оқибати бўлган ҳодисаларга тааллуқли эмас;

Ўзбекистон Республикаси ёнғин хавфсизлиги қоидалари соҳасидаги талабларини бузилиши ёки амал қилинмаслиги оқибатида юзага келган зарар;

кўчмас мулкни иситиш учун очиқ олов манбаларидан фойдаланиш, суғурта ҳудудида чекиш ёки оловдан эҳтиётсизлик билан фойдаланиш оқибатида етказилган зарар;

суғурталанган мол-мулкка олов, иссиқлик билан ишлов берилса ёки суғурталанган мол-мулкка уни қайта ишлаш ёки бошқа мақсадларда (масалан, қуритиш, қайнатиш, дазмоллаш, дудлаш, қовуриш, иссиқлик билан қайта ишлов бериш ёки металларни эритиш ва ҳоказолар) термик таъсир кўрсатилса;

изоляцияси шикастланган электр симларидан ва кабел симларидан, қўлбола ва/ёки ностандарт электрускуналардан, калибрланмаган эрувчан киргизмаларни ёки ўта юкламадан ва қисқа туташувдан ҳимоя қилувчи бошқа қўлбола аппаратлардан фойдаланилишса, шунингдек қисқа туташув, ток қувватини кескин ўзгариши ёки тармоқнинг зўриқиши шаклидаги электроэнергия таъсир кўрсатса, индуктив токлар таъсир кўрсатса;

электр таъминоти тармоғида кучланишнинг ўзгариши, электр таъминотининг узилиши ёки қисқа туташуви сабабли уларнинг сабабларидан қатъи назар содир бўлган ёнғин натижасида суғурталанган мол-мулкка етказилган зарар;

ички таъмир-безаш ишларини, суғурталанган мол-мулкни бузиб ташлаш, қайта тиклаш, қайта жиҳозлаш, суғурталанган мол-мулкни капитал таъмирлаш, демонтаж / монтаж ишларини ўз ичига олган қурилиш ва монтаж ишларини олиб бориш давомида содир бўлган воқеалар;

портлатиш ишлари, котлованлар ёки конлардан тупроқ олиш, бўшлиқларни тўлдириш ёки тупроқ тўкиш ишлари, шунингдек қаттиқ, суюқ ва газсимон фойдали қазилмаларни қазиб олиниши ва қайта ишланиши келтириб чиқарган кўчки, тупроқнинг чўкиши ёки бошқа ҳаракатлари;

Суғурта қилдирувчига ёки Наф олувчига, унинг оила аъзоларига ёки уларга ишлайдиган шахсларга тегишли бўлган, шунингдек мазкур шахсларда вақтинчалик фойдаланишда бўлган транспорт воситалари сабабли бўлган урилиш ва тўқнашиш;

суғурталанган мол-мулкни ғойиб бўлиши, хатлов ўтказилишида аниқланган унинг камомади;

юклаш-тушириш ишларини амалга ошириш, дераза, ойна, витрина ва шунга ўхшаш шишали ва пластикли буюмларнинг шишасини тасодифан синиши (чилпарчин бўлиши).

суғурталанган мол-мулкнинг зилзилабардошлигига таъсир қилувчи конструкцияларга ўзбошимчалик билан ўзгартириш киритиш;

Суғурталанган мол-мулкнинг тушунтириб бўлмайдиган йўқолиши, инвентаризация ўтказилганда аниқланган камомади, қуриши, меъёрий оқиб кетиши, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг норматив ҳужжатлари, тармоқ низомлари ёки йўриқномалари билан белгиланган тартибда тасдиқланган табиий камайиш меъёрлари доирасида суғурталанган мол-мулкнинг оғирлиги ёки ҳажмининг камайиши; сақлаш пайтида ТМЗнинг пол сатҳидан 15 (ўн беш) см масофада бўлган намланиши (пастдан сув кириб келиши).

ТМЗнинг сақлаш пайтида пол сатҳидан 15 (ўн беш) сантиметр баландликда пастдан сув сизиб кириши натижасида ҳўлланиши.

Суғурта қилдирувчи суғурта ҳодисаси келтириб чиқарган мол-мулкни тиклашни (таъмирлашни), Суғурталовчи ва/ёки ваколатли органлар билан келишиб олиши шарт. Ушбу шартни Суғурта қилдирувчи бажармаганда, Суғурталовчи жавобгарлик олиб бормайди ва мол-мулк шикастланишини суғурта ҳодисаси деб тан олмаслик ҳуқуқига эга.

Суғурталовчи Суғурта қилдирувчининг суғурта ҳодисаси келтириб чиқариши мумкин бўлган харажатларга (ҳар қандай турдаги жарималар, пеня, суғурталанган мол-мулкка етказилган зарарни баҳолаш харажатлари, суғурталанган мол-мулкнинг товар кўриниши ва қийматини йўқотилиши, суғурталанган мол-мулк ва унинг қисмларини эскириши, ҳар қандай солиқлар, мажбурий тўловлар ва бошқалар) нисбатан жавобгарлик олиб бормайди.

Агар Суғурта қилдирувчи мазкур Қоидаларни шартларини бузганлиги Суғурталовчи томонидан аниқланса, ёки Суғурта қилдирувчи, зарар учун жавобгар шахсга нисбатан ўзининг талаб қилиш ҳуқуқидан бош тортса ёки Суғурта қилдирувчининг айби билан бундай ҳуқуқни амалга ошириш мумкин бўлмаса, Суғурталовчи суғурта товонини тўламайди (Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик кодексининг 957 моддаси).

Суғурталовчи мазкур Қоидаларда, суғурта полисида назарда тутилмаган ва қайд этилмаган ҳар қандай воқеаларга, шунингдек суғурта ҳудудининг ва суғурта полисининг амал қилиш муддатидан ташқарида содир бўлган воқеаларга нисбатан жавобгарлик олиб бормайди. Суғурталовчи, шунингдек, Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида белгиланган ҳолатларда суғурта товонини тўлаш мажбуриятидан озод қилинади.

Суғурта пули ҳар бир Секция бўйича алоҳида белгиланади ва суғурта полисида кўрсатилади. Суғурта полиси бўйича Суғурталовчининг жавобгарлиги суғурта пули билан чекланади.

Бунда суғурта даври тугагунга қадар суғурталанган мол-мулкга нисбатан қўшимча/такрорий суғурта қилишга йўл қўйилмайди.

«Мол-мулкни суғуртаси» 1 секцияси бўйича суғурта пули доирасида конструктив элементлар, ички безак ва муҳандислик ускуналари бўйича товон лимитлари белгиланади.

Суғурта мукофоти, пул маблағларини Суғурталовчини банк ҳисоб рақамига ўтказиш ёки Суғурталовчини банк ҳисоб рақамига нақд пул маблағларни кирим қилиш йўли билан ёхуд Ўзбекистон Республикаси қонунчилиги билан рухсат этилган бошқа тўлов тизимлари воситасида тўланиши мумкин.

Пул маблағлари Суғурталовчи ҳисоб рақамига келиб тушган кун суғурта мукофоти тўланган сана ҳисобланади.

Франшиза миқдори Суғурталовчи томонидан белгиланади ва суғурта полисида кўрсатилади.

Суғурта полиси мазкур Қоидалар шартларига мувофиқ Суғурта қилдирувчига унинг ёзма ёки оғзаки аризасига биноан Суғурталовчи томонидан электрон ҳужжат шаклида тузилган суғурта полисини юбориш йўли билан расмийлаштирилади.

Суғурта полиси шартлашилган суғурта мукофоти тўлиқ ҳажмда тўлангандан кейин «Биринчи суғурта ҳодисасига қадар» шартида берилади. Суғурта мукофоти тўланган кундан кейинги куннинг 00:00 соатидан суғурта полисининг амал қилиш муддати бошланади.

«Биринчи суғурта ҳодисасига қадар» суғуртасида Суғурталовчи суғурта полиси шартларига тўғри келувчи, Суғурта қилдирувчи томонидан биринчи марта хабари берилган суғурта ҳодисаси бўйича суғурта товонини тўлаб беради. Суғурта полисининг амал қилиш муддати, Суғурта қилдирувчи томонидан биринчи марта хабари берилган суғурта ҳодисаси бўйича суғурта товонини тўланган пайтдан тугайди.

Суғурта полиси суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкни кўздан кечирмасдан расмийлаштирилади. Суғурта полисини расмийлаштирилаётганда Суғурталовчи суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкни кўздан кечиришга ва зарурият туғилганда, унинг ҳақиқий қийматини аниқлаш мақсадида экспертиза тайинлаш ҳуқуқига эга.

Суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкни кўздан кечириш ёки экспертиза ўтказиш зарурияти тўғрисида Суғурталовчи Суғурта қилдирувчини ёзма равишда хабардор қилиши шарт.

Суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкни кўздан кечириш ёки экспертиза ўтказиш санаси, вақти ва жойи, шунингдек тартиби Суғурта қилдирувчи билан ёзма равишда келишилади. Суғурталовчи томонидан суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкни кўздан кечирмасдан ёки унинг ҳақиқий қийматини аниқлаш мақсадида экспертиза ўтказмасдан суғурта полисини расмийлаштириш, Суғурта қилдирувчини суғуртага қабул қилинаётган мол-мулкнинг ҳолати ва қиймати тўғрисидаги ҳаққоний маълумотларни хабар қилишдан озод этмайди ва Суғурта қилдирувчи томонидан мол-мулкнинг ҳолати ва/ёки унинг қиймати тўғрисида била туриб ёлғон маълумотлар хабар қилинганлиги факти аниқланганда, Суғурталовчини шартнома юзасидан низолашиш ҳуқуқидан маҳрум этмайди.

Суғурта полиси унинг амал қилиш муддати тугаганда, шунингдек Ўзбекистон Республикаси қонунчилигида   назарда тутилган ҳолларда ва тартибда бекор қилинади.

Суғурта қилдирувчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

а) суғурта полиси амал қилиш муддатида мазкур Қоидаларнинг шартлари бўйича маслаҳатлар олишга;

б) суғурта ҳодисаси содир бўлганда, суғурталанган хавф бўйича, суғурта полисида белгиланган суғурта пули чегарасида суғурта товонини олишга;

в) Суғурталовчидан мазкур Қоидаларнинг шартларини бажарилишини талаб этишга.

Суғурта қилдирувчи қуйидагиларга мажбур:

а) шартлашилган суғурта мукофотини белгиланган миқдор ва тартибда тўлашга;

б) Наф олувчини, шунингдек Суғурта қилдирувчининг, Наф олувчининг ижозати билан суғурталанган мол-мулкдан фойдаланаётган ва/ёки тасарруф этаётган шахсни, мазкур Қоидаларнинг (суғурта полисининг) шартлари, шу жумладан уларнинг ҳуқуқ ва мажбуриятлари билан таништиришга;

в) суғурталанган мол-мулкни гўёки у суғурталанмагандек сақланишини таъминлаш, уни сақлаш, қутқариш бўйича асосланган ва мақсадга мувофиқ бўлган барча чораларни кўриш, суғурталанган ҳудудга бегона шахсларни эркин киришига йўл қўймасликни таъминлаш (қулфланган эшиклар, ёпилган ойналар ва ш.к.), сув таъминоти, канализация, иситиш ва ёнғин хавфсизлиги тизимларидан, бошқа ускуналардан нормал фойдаланишни таъминлаш, уларга ўз вақтида техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш; ёнғин хавфсизлиги, техник хавфсизлик қоидалари ва меъёрларига амал қилишга;

г) суғурта полиси расмийлаштирилаётганда маълум қилган ҳолатлар бўйича ҳар қандай муҳим ўзгаришлар тўғрисида Суғурталовчига дарҳол ёзма равишда хабар беришга, Суғурталовчига барча ҳужжатларни, шунингдек Суғурталовчига ўтказилган суброгация ва регресс тартибида ўтказилган талаб қилиш ҳуқуқини амалга ошириш учун зарур бўлган барча маълумотларни (далил-исботларни) тақдим этишга.

Муҳим деб қуйидаги ўзгаришлар тан олинади: мол-мулкка эгалик қилиш, фойдаланиш ва тассарруф этиш ҳуқуқини бошқа шахсга ўтказиш, жумладан мол-мулкни ижарага, лизингга, гаровга, прокатга бериш ва (ёки) уни бошқа усулларда юкланиши; суғурта ҳудудида қайта режалаштириш, таъмирлаш, бузиб ташлаш ёки қайта тиклаш; суғурта ҳудудини (кетма-кет 60 кундан юқори) узоқ муддатга қаровсиз қолдириш; суғурталанган мол-мулкдан фойдаланиш мақсадларини ўзгартириш; зарар қоплаб берилиши ёки берилмаслигидан қатъи назар суғурталанган мол-мулкни шикастланиши ёки йўқотилиши (нобуд бўлиши); таваккалчилик даражасига таъсир қилувчи бошқа шарт-шароитлар ва шу кабилар.

д) Суғурта воқеаси белгилари эга бўлган ҳолат юз берганида Суғурталовчининг суғурта объектини кўздан кечиришига имконият яратиб беришга ҳамда суд ва бошқа органларда Суғурталовчининг иштирокини таъминлашга ва ишда иштирок этиши учун хабар беришга.

Суғурталовчи қуйидаги ҳуқуқларга эга:

а) суғурта полиси расмийлаштирилгунга қадар ва ундан кейин исталган вақтда суғурталанган мол-мулкнинг ҳолатини баҳолаш учун уни кўрсатишни Суғурта қилдирувчидан талаб қилиш, шунингдек Суғурта қилдирувчи маълум қилган маълумотларни тўғрилигини текширишга;

б) зарурият туғилганда, содир бўлган суғурта воқеаси факти ва сабабларини, шунингдек етказилган зарарнинг рўйхати ва хусусиятларини тасдиқловчи ҳужжатлар ва ахборотларни тақдим этиш юзасидан ваколатли органларга сўров юборишга;

в) шикастланган суғурталанган мол-мулкни кўздан кечиришга ёки кўрикдан ўтказишга, шу жумладан тиклаш бўйича таъмирлаш пайтига қадар суғурталанган мол-мулкни кўздан кечиришга, шунингдек зарар сабаби ва миқдорини суриштириш, зарар миқдорини баҳолашга;

г) Суғурта қилдирувчининг манфаатларини судда ҳимоя қилиш ёки Суғурта қилдирувчининг суғурта ҳодисаси муносабати билан бошқа тарзда ҳуқуқий ҳимоясини амалга оширишга. Суғурталовчининг мазкур ҳуқуқи унинг мажбурияти ҳисобланмайди.

д) суғурта полисини бекор этишни талаб қилишга, агар Суғурта қилдирувчи мазкур Қоидаларнинг 6.2. (г) кичик бандига мувофиқ суғурта полиси шартларини оқилона ўзгартиришга ёки қўшимча суғурта мукофотини тўлашга эътироз билдирса.

е) суғурта товонини тўлашни рад этиш, агар Суғурта қилдирувчи:

- била туриб суғурта объекти/суғурта воқеасига оид ёлғон ва нотўғри маълумотларни тақдим этган бўлса;

- мазкур Қоидаларнинг шартларини бажармаётган бўлса;

- cодир бўлган суғурта воқеаси тўғрисида мазкур Қоидаларда ёки Ўзбекистон Республикасининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларида белгиланган муддат ва усулда Суғурталовчини ва ваколатли органларни ўз вақтида ва узрли сабабсиз хабардор этмаса ёки шикастланган суғурталанган мол-мулкни ёхуд унинг қолдиқларини Суғурталовчининг вакили ёки Суғурталовчи тайинлаган мустақил эксперт кўздан кечиргунга қадар сақлаб қолмаган бўлса;

- мазкур Қоидалар ва суғурта шартномасидан фойда чиқариш мақсадида алдов усуллари ва воситаларидан фойдаланса;

- зарар етказган шахсга даво қилишдан ва/ёки унга нисбатан талабларни амалга оширишни таъминловчи ҳуқуқлардан бош тортса, шунингдек зарар етказган шахсга регресс талабларини қўйиш учун зарур бўлган ҳужжатларни Суғурталовчига тақдим этишдан бош тортса;

- агар зарар миқдори зарар етказган шахс томонидан тўлиқ қопланган бўлса;

- Суғурта қилдирувчи томонидан содир бўлган воқеа характери, сабабларини аниқлаш учун зарур бўлган ҳужжат ва маълумотларни тақдим этмаса ёки била туриб ёлғон ҳужжат ва маълумотларни тақдим этса;

- содир бўлган воқеа мазкур Қоидаларда назарда тутилган истисноларга кирадиган бўлса.

ж) Суғурта қилдирувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар маълум қилинган ҳодисани суғурта ҳодисаси деб тан олишда ва зарар миқдорини аниқлашда етарли асослар мавжуд эмас деб ҳисобласа, суғурта товонини тўлашни рад этади.

Суғурталовчи қуйидагиларга мажбур:

а) Суғурта қилдирувчига мазкур Қоидаларнинг шартларини тушунтиришга;

б) суғурта полиси билан бирга мазкур Қоидаларни Суғурта қилдирувчига топширишга;

в) суғурта ҳодисаси содир бўлганда, мазкур Қоидаларда белгиланган тартибда суғурта товонини тўлаб беришга.

Суғурталовчи ва Суғурта қилдирувчи қонун ҳужжатларига мувофиқ бошқа ҳуқуқларга ҳам эга бўлишлари ва ўз зиммаларига бошқа мажбуриятларни ҳам олиши мумкин.

Суғурта ҳодисаси белгиларига эга бўлган воқеа содир бўлганда, Суғурта қилдирувчи (Наф олувчи) қуйидагиларга мажбур:

Агар мазкур Қоидаларнинг 7.1.1-7.1.9 кичик бандларида белгиланган мажбуриятлар Суғурта қилдирувчи (Наф олувчи) томонидан бажарилмаслиги натижасида содир бўлган суғурта ҳодисаси фактини, унинг содир бўлиш тафсилотларини, етказилган зарар миқдорини (суғурта тўлови миқдори) аниқлаш имкони бўлмаса, Суғурталовчининг суғурта товонини тўлаш бўйича мажбурияти юзага келмайди.

Суғурта воқеаси содир бўлганлиги тўғрисида ёзма ариза тақдим этилгандан кейин Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи 5 (беш) иш куни ичида қуйидаги ҳужжатларни тақдим этиши лозим:

а) суғурта полиси;

б) суғурталанган мол-мулкка эгалик қилиш, фойдаланиш ва тасарруф этиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатни нусхаси (кўчмас мулк объекти бўйича кадастр паспорти, олди-сотти, ижара шартномаси ва ҳоказо);

в) учинчи шахснинг мол-мулкига зарар етказилганда - суд қарори («Фуқаролик жавобгарлиги суғуртаси» 2 секцияси бўйича);

г) нобуд бўлган, йўқотилган ёки шикастланган суғурталанган мол-мулкни, унинг шикастланиш хусусиятларини кўрсатган ҳолдаги рўйхати;

д) баҳолаш ташкилотининг суғурталанган мол-мулкка етказилган зарарни баҳолаш юзасидан тузган ҳисоботининг асли ёки тасдиқланган нусхаси;

е) таъмирлаш-тиклаш ишлари амалга оширилиши бошланишига қадар шикастланган мол-мулк ёки унинг барча қисмларини фото ва видеоси;

ж) қонунчиликда белгиланган тартибда расмийлаштирилган ҳужжатлар, шу жумладан – ваколатли органлар ҳужжатлари, суд қарорлари, ва суғурта ҳодисаси белгиларига эга содир бўлган воқеанинг жойи, вақти ва тафсилотларини, суғурталанган мол-мулкнинг шикастланган ва/ёки ўғирланган қисмлари (деталлари) рўйхатини, воқеа иштирокчилари ва уларнинг айблилик даражасини, суғурта товони миқдорини аниқлаш учун Суғурталовчига зарур бўлган маълумотлар.

Бундай ҳужжатларга қуйидагилар киради:

ёнғин/портлаш тўғрисида Ўзбекистон Республикаси ФВВлиги органларининг далолатномаси ёки маълумотномаси – ёнғин/портлаш ҳодисасида;

Ўзгидромет ёки Ўзбекистон Республикаси ФВВ берилган маълумотнома (ёки бошқа ҳужжат) – табиий офатларда;

сув таъминоти, канализация, иситиш тизимлари ёки ёнғинни автоматик суюқ ўчириш тизимини эксплуатация қилиш, сақлаш ва таъминлаш бўйича масъул бўлган ташкилотнинг, авариянинг пайдо бўлиши сабаблари (сув оқиб кетиш манбааси) кўрсатилган маълумотномаси (далолатномаси), инженерлик тизимларига техник хизмат кўрсатиш ва таъмирлаш ўтказилганлиги тўғрисида маълумотнома – сув босиши ҳодисасида;

ЙҲҲББ маълумотномаси, маъмурий ҳуқуқбузарлик тўғрисида баённома, ЙТҲ схемаси нусхаси, ҳодиса жойидан фото - транспорт воситаларини босиб кетиши ҳодисасида;

ҳуқуқни муҳофаза қилувчи органнинг (ИИБ, прокуратура) жиноят ишини қўзғатиш тўғрисида қарори ёки жиноят ишини қўзғатмаслик тўғрисида қарори – учинчи шахсларнинг ғайриқонуний ҳатти-ҳаракатлари ҳодисаларида.

Суғурталовчи ҳақли:

Суғурта қилдирувчидан/Наф олувчидан қўшимча ҳужжатларни, агар уларнинг мавжуд эмаслиги муайян тафсилотларнинг ҳисоби билан суғурта ҳодисасини содир бўлганлиги фактини аниқлаш ва зарар миқдорини белгилаш имкониятини бермаса, талаб қилишга;

мазкур Бўлимда кўрсатиб ўтилган ҳужжатлардан фарқланадиган, Суғурта қилдирувчи (Наф олувчи) ўз ташаббусига кўра Суғурталовчига тақдим қилган бошқа ҳужжатлар (кўздан кечириш далолатномаси ва таъмирлаш учун буюртма-наряд, реал вақт режимида шикастланган мол-мулкни фото ва видео суратлари ва ҳоказо) асосида қарор қабул қилишга ҳақли, агар бундай ҳужжатлар асосида алоҳида муайян ҳолатларда суғурта ҳодисаси белгиларига эга бўлган воқеа тафсилотларини ва/ёки унинг содир бўлганда зарарлар миқдорини ва/ёки Суғурта қилдирувчини (Наф олувчи) суғурта товонини олиш бўйича ҳуқуқини аниқ белгилаш имконини берса.

Суғурталовчи, зарур ҳолларда, содир бўлган воқеа бўйича ахборотга эга бўлган ҳуқуқни муҳофаза қилиш органларидан ва бошқа муассаса ва ташкилотлардан воқеа билан боғлиқ маълумотларни мустақил равишда сўраб олиши мумкин, шунингдек суғурта воқеаси сабаблари ва тафсилотларини мустақил суриштиришга ҳақли.

Суғурта қилдирувчи томонидан тақдим этилган ҳужжатлар маълум қилинган ҳодисани суғурта ҳодисаси деб тан олишда ва зарар миқдорини аниқлашда етарли асослар мавжуд эмас деб ҳисобланса, Суғурталовчи суғурта товонини тўлашни рад этади. Рад этиш тўғрисидаги хабарномада қабул қилинган қарорнинг асослари кўрсатилади, шунингдек воқеани суғурта ҳодисаси деб тан олиш масаласини кўриб чиқиш учун зарур бўлган, лекин тақдим этилмаган барча ҳужжатларнинг тўлиқ рўйхати келтирилади.

Суғурта товонини рад этиш тўғрисидаги қарор фақат Суғурталовчи сўраган барча ҳужжатларни Суғурта қилдирувчи тўлиқ тақдим этган тақдирда қайта кўриб чиқилади.

Мазкур Қоидаларнинг 8-бандининг биринчи хатбошиси, 8.1-бандида кўрсатилган ҳужжатлар тўлиқ расмийлаштирилган ҳолда тақдим этилганда, суғурта товони тўғрисидаги қарорни қайта кўриб чиқиш ва қабул қилиш 15 календар кунидан ошмайдиган муддатда амалга оширилади.

Мазкур воқеага тегишли барча зарур ҳужжатлар олингандан ва барча тафсилотлар ўрганилгандан кейин, Суғурталовчи томонидан содир бўлган воқеани суғурта ҳодисаси деб тан олиш ёки тан олинмаслиги бўйича қарор қабул қилинади.

Суғурта қилдирувчи тақдим этган зарурий ҳужжатларга асосан Суғурталовчи суғурта ҳодисаси содир бўлганлиги фактини тан олса, Суғурталовчи 5 (беш) иш куни ичида барча олинган маълумотлар қайд этиладиган ва тўланилиши лозим бўлган суғурта товони миқдори белгиланадиган суғурта ҳодисаси тўғрисида далолатномани тузади. Суғурта ҳодисаси тўғрисидаги далолатномани Суғурталовчи ва Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи имзолайди.

Суғурта товонини тўлашни рад этиш тўғрисидаги Суғурталовчининг қарори, Суғурта қилдирувчи/Наф олувчига уларнинг суғурта товонини тўлаш бўйича қилган ёзма мурожаатидан кейин 15 (ўн беш) кун ичида маълум қилиниши лозим, рад этилганда рад этишнинг асослантирилган сабаблари кўрсатилиши лозим.

Агар суғурта воқеаси содир бўлганлиги факти муносабати билан жиноят иши, фуқаролик иш юритуви ёки маъмурий жазо қўллаш тўғрисида иш қўзғатилган бўлса, Суғурталовчи тўланиши лозим бўлган тўлов масаласи бўйича қарор қабул қилишни ваколатли органлар томонидан тегишли қарор қонуний кучга киргунга қадар кечиктириш ҳуқуқига эга.

Суғурта ҳодисаси содир бўлганлигини, шунингдек етказилган зарарларни исботлаш Суғурта қилдирувчи ва Наф олувчи зиммаларига юкланади.

Агар суғурта полисида бошқача тартиб назарда тутилмаган бўлса, суғурта тўлови товон лимитларига мувофиқ ва “Биринчи суғурта ҳодисасига қадар” шарти билан амалга оширилади.

Суғурта товони қуйидаги шаклда тўланади:

«Фуқаролик жавобгарлиги суғуртаси» 2 секцияси доирасида учинчи шахсларнинг мол-мулкига зарар етказилиши оқибатида юзага келган зарарни, мазкур Қоидаларнинг

9.1 бандида белгиланган тартибда қоплаб беради.

Агар Суғурта қилдирувчи суд қарорини ижроси доирасида ёки Суғурталовчининг розилиги билан Наф олувчига товон пулини, суғурта полиси бўйича суғурта товони тўлангунга қадар қоплаб берган бўлса, суғурта полиси шартларига кўра суғурта товони, Суғурталовчига амалга оширилган харажатларнинг далил-исботи, жабрланувчини зарарни қоплаш бўйича товон пулини олганлиги ва Суғурталовчига даъводан воз кечганлиги тўғрисида тилхати тақдим этилгандан кейин, Суғурта қилдирувчи тўлаган товон пули доирасида унга тўлаб берилади.

Суғурталовчининг ёзма розилигисиз, Суғурта қилдирувчи томонидан зарар етказилганлиги муносабати билан қўйилган талабларни тан олинганлиги ёки бундай талабларни ҳал қилиш бўйича қабул қилинган ҳар қандай мажбуриятлар ёинки учинчи шахсларга зарар (зиён) етказилганлиги муносабати билан ҳар қандай товонларнинг амалга оширилганлиги, Суғурталовчида содир бўлган воқеани суғурта ҳодисаси деб тан олиш ва суғурта товонини тўлаб бериш мажбуриятини келтириб чиқармайди.

Суғурталовчи суғурта товонини суғурта ҳодисаси тўғрисидаги далолатнома тузилган кундан эътиборан 5 (беш) банк куни ичида Наф олувчининг банк ҳисоб рақамига пул маблағларини ўтказиш йўли билан тўлаб беради.

Агар зарар суммаси зарар етказган шахс томонидан тўлиқ қоплаб берилса ва/ёки қопланаётган бўлса, Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи суғурта товонини олиш бўйича ўз ҳуқуқини йўқотади.

Суғурталовчига суғурталанган мол-мулкка ёки унинг шикастланган қисмларига нисбатан мулк ҳуқуқи, тўланган суғурта товони (суғурта пули) доирасида ўтказилади (Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 958-моддаси).

Суғурта қилдирувчи зарарни қоплаш бўйича етказилган зарарга нисбатан жавобгар шахсга бўлган талаб қилиш ҳуқуқи, тўланган суғурта товони миқдори доирасида Суғурталовчига ўтади.

Суғурта қилдирувчи, Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг

957-моддаси талабларига мувофиқ, Суғурталовчи ўзига ўтган талаб қилиш ҳуқуқини амалга ошириши учун зарур бўлган барча ҳужжатлар ва далилларни Суғурталовчига бериши ҳамда барча маълумотларни унга маълум қилиши шарт.

Агар Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи Суғурталовчи томонидан қопланган зарарлар учун айбдор шахсдан талаб қилиш ҳуқуқидан воз кечса ёки ушбу ҳуқуқни амалга ошириш уларнинг ёки Суғурта қилдирувчининг айби билан имконсиз бўлса, Суғурталовчи суғурта товонини тўлиқ ёки тегишли қисмида тўлашдан озод қилинади ва тўланган суғурта товони миқдорини қайтаришни талаб қилишга ҳақли.

Суғурта қилдирувчи/Наф олувчи Суғурталовчига олинган компенсациялар тўғрисида, шу жумладан агар бундай компенсациялар, Суғурталовчи суғурта товонини тўлаганидан кейин ва/ёки суғурта даври якунлангандан кейин олинадиган бўлса ҳам, хабар қилиши шарт. Суғурта қилдирувчи Суғурталовчига бундай суммалар тўғрисида ўзига маълум бўлган пайтдан эътиборан 15 (ўн беш) кун ичида хабар қилиши ва Суғурталовчига 15 (ўн беш) календар кун ичида унга тегишли бўлган суммани тўлаб бериши шарт.

Зиммаларига олинган ўз мажбуриятларни бажармаганлик ёки лозим даражада бажармаганлик учун Томонлар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигига мувофиқ жавобгар бўладилар.

Томонлар, агар улар бу ҳолнинг Томонлар олдиндан кўриши ёки оқилона чоралар билан олдини олиши мумкин бўлмаган фавқулодда хусусиятдаги воқеалар натижасида суғурта полиси тузилганидан кейин юз берган, енгиб бўлмас кучдаги ҳолатлар (форс-мажор) юзага келиши оқибатида юз берганлигини исботлай олса ва Томонлар ўз мажбуриятларини тегишлича бажариш юзасидан уларга боғлиқ бўлган ва мумкин бўлган барча чораларни кўрган бўлса, суғурта шартномаси (суғурта полиси) бўйича ўз мажбуриятларини бажармаслиги ёки тегишлича бажармаслиги учун жавобгар бўлмайди. Томонлар бир-бирини форс-мажор ҳолатлар юзага келганлиги ҳақида уларнинг юзага келиши пайтидан бошлаб

3 (уч) иш куни ичида хабардор этиши шарт.

Форс-мажор ҳолатлар юзага келган тақдирда, суғурта полиси бўйича Томонларнинг мажбуриятларни бажариш муддати мутаносиб равишда ушбу ҳодисалар рўй берган муддатга сурилади.

Томонлар, Ўзбекистон Республикасининг 2021 йил 23 ноябрдаги ЎРҚ-730-сонли “Суғурта фаолияти тўғрисида” Қонунининг 14 моддаси ва Ўзбекистон Республикаси Фуқаролик Кодексининг 933-моддасига мувофиқ, мазкур Қоидаларга бўйича муносабатлар муносабати билан уларга ошкор бўлиб қолган ахборотни махфийлигини таъминлаш ва уни ошкор этилишига йўл қўймаслик бўйича жавобгарлик олиб борадилар.

Суғурта қилдирувчи ҳамма фойдаланиши мумкин бўлган ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда тақдим этган маълумотлар бўйича Суғурталовчи жавобгарлик олиб бормайди.

Суғурта қилдирувчи суғурта мукофотини тўлаётиб, Суғурталовчига, Суғурталовчи томонидан суғурта полиси шартларини бажарилиши учун, шунингдек қонунга зид бўлмаган бошқа мақсадлар йўлида Суғурта қилдирувчининг ҳар қандай шахсий маълумотларидан ишлов беришга ва фойдаланишга розилигини билдиради. Ҳар қандай ахборотларга ишлов бериш ахборот-коммуникация технологияларидан фойдаланган ҳолда ёки уларсиз амалга оширилади, шу жумладан суғурта полисини тузиш ва бажариш муносабати билан Суғурталовчига тақдим этилган шахсий маълумотларни йиғиш, тизимлаштириш, сақлаш, ўзгартириш, тўлдириш, улардан фойдаланиш, уларни бериш, тарқатиш, узатиш, эгасизлантириш ва йўқ қилиш, шунингдек Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигида назарда тутилган бошқа ҳаракатларни амалга ошириш.

Суғурта полисини бажарилишида юз бериши мумкин бўлган низолар ва келишмовчиликлар, имкон қадар Томонлар ўртасидаги музокаралар йўли билан ҳал этилади. Низоларни музокаралар йўли билан ҳал этиш мумкин бўлмаганда, Томонлар қонунчиликда кўзда тутилган судгача низоларни тартибга солиш таомилини амалга оширгандан кейин, уларни Ўзбекистон Республикасининг қонунчилиги билан белгиланган тартибда Суғурталовчини давлат рўйхатидан ўтган жойдаги судга берилади.

Суғурта полиси бўйича ҳуқуқ ва мажбуриятлар томонларнинг ёзма розилигисиз учинчи шахсларга ўтказилишига йўл қўйилмайди.

Мазкур Қоидаларда кўрсатиб ўтилмаган барча масалалар Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонун ҳужжатлари билан тартибга солинади.

Томонлар суғурта шартномасини бажаралиши доирасида ахборот алмашинувини электрон шаклда амалга оширишга ҳақли, жумладан Суғурта қилдирувчи томонидан суғурталовчига мазкур Қоидаларда назарда тутилган суғурта шартномасини тузиш, ўзгартириш, муддатидан олдин тугатиш учун, суғурта қоидаларида назарда тутилган ҳолларда ва тартибда суғурта товонини (суғурта пулини) олиш учун электрон шаклдаги ахборотни (суғурта шартномасини тузиш, ўзгартириш, муддатидан олдин тугатиш тўғрисидаги аризани, суғурта ҳодисаси юз берганлиги ҳақидаги билдиришномани, суғурта товонини тўлаш тўғрисидаги аризани ва (ёки) бошқа ҳужжатларни) яратиш ҳамда жўнатиш Суғурталовчининг Интернет жаҳон ахборот тармоғидаги расмий веб-сайтидан, шунингдек мобиль иловалардан, электрон почтадан ва ахборот алмашишнинг бошқа усулларидан фойдаланилган ҳолда амалга оширилади. Суғурталовчининг расмий веб-сайтидан ушбу ахборот тизимининг оператори бўлган Суғурта қилдирувчи ва Суғурталовчи ўртасида электрон шаклдаги ахборот алмашинувини таъминлайдиган ахборот тизими сифатида фойдаланилиши мумкин.